Dziecko z ADHD jak pomóc – objawy i postępowanie
Dziecko z ADHD jak pomóc - objawy i postępowanie
Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) to zaburzenie neurorozwojowe, które dotyka dzieci i młodzież na całym świecie, w tym w Polsce. Szacuje się, że w naszym kraju problem ten dotyczy od 3 do 8% dzieci. Wczesna diagnoza i odpowiednie wsparcie są kluczowe dla prawidłowego rozwoju i funkcjonowania dziecka z ADHD. Oznacza to, że problem ten dotyczy znacznej liczby rodzin, które często stają przed wyzwaniem zapewnienia odpowiedniego wsparcia swoim dzieciom. Współpraca z psychiatrą pozwala na indywidualne dostosowanie terapii, która może obejmować zarówno leczenie farmakologiczne, jak i psychoterapię. Wczesna interwencja i odpowiednie leczenie mogą znacząco poprawić funkcjonowanie dziecka w różnych sferach życia.
Jakie się objawy ADHD u dzieci?
Nadruchliwość:
Przykład: Dziecko wierci się podczas lekcji, wstaje z miejsca, biega po klasie, ma trudności z usiedzeniem przy stole podczas posiłków.
Czas: Objawy te są zwykle najbardziej widoczne w sytuacjach wymagających spokojnego zachowania, np. w szkole, podczas posiłków, w kinie.
Sposoby i metody: Zapewnienie dziecku możliwości rozładowania energii poprzez aktywność fizyczną, np. sport, zabawy na świeżym powietrzu. Wykorzystanie zabawek sensorycznych, np. piłeczki antystresowe.
Zaburzenia koncentracji uwagi:
Przykład: Dziecko ma trudności z dokończeniem zadań domowych, łatwo się rozprasza, gubi przedmioty, ma problemy z zapamiętywaniem informacji.
Czas: Trudności z koncentracją mogą występować przez cały dzień, ale nasilają się w sytuacjach wymagających skupienia, np. podczas lekcji, odrabiania lekcji.
Sposoby i metody: Dzielenie zadań na mniejsze etapy.
Tworzenie cichego i uporządkowanego miejsca do nauki.
Stosowanie technik zarządzania czasem, np. timer, lista zadań.
Stosowanie metod nauczania wizualnego, oraz angażowanie dziecka poprzez gry edukacyjne.
Impulsywność:
Przykład: Dziecko przerywa innym, odpowiada na pytania, zanim zostaną dokończone, ma trudności z czekaniem na swoją kolej, reaguje emocjonalnie.
Czas: Impulsywne zachowania mogą występować w różnych sytuacjach społecznych, np. podczas zabawy z rówieśnikami, rozmowy z dorosłymi.
Sposoby i metody:
Uczenie dziecka technik samokontroli, np. liczenie do 10, głębokie oddychanie. Stosowanie systemu nagród i konsekwencji. Modelowanie pożądanych zachowań przez rodziców i nauczycieli. Uczenie dziecka rozpoznawania i nazywania emocji.
ADHD może być powiązane również z depresją u naszych dzieci i młodzieży, zapraszamy do artykułu:
Cichy wróg: Jak rozpoznać objawy depresji u siebie i bliskich?
Jak wspierać dzieci z ADHD
Diagnoza ADHD:
Diagnoza ADHD to złożony proces, który wymaga czasu i zaangażowania zarówno ze strony specjalistów, jak i pacjenta oraz jego rodziny.
Cel diagnozy:
- Określenie, czy objawy pacjenta spełniają kryteria diagnostyczne ADHD.
- Wykluczenie innych zaburzeń, które mogą dawać podobne objawy.
- Określenie nasilenia objawów i ich wpływu na funkcjonowanie pacjenta.
- Opracowanie indywidualnego planu leczenia.
Proces diagnostyczny:
- Wywiad kliniczny:
- Specjalista (psychiatra, psycholog) przeprowadza szczegółowy wywiad z pacjentem i jego rodzicami (w przypadku dzieci).
- Wywiad obejmuje pytania dotyczące historii rozwoju, objawów, funkcjonowania w różnych sferach życia (dom, szkoła, praca), historii rodzinnej.
- Istotne jest zebranie informacji o objawach występujących od dzieciństwa, ponieważ ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym.
- Obserwacja:
- Specjalista obserwuje zachowanie pacjenta podczas wizyty, zwracając uwagę na objawy nadruchliwości, impulsywności i zaburzeń uwagi.
- Obserwacja może być przeprowadzana również w naturalnym środowisku pacjenta, np. w szkole.
- Skale oceny ADHD:
- Stosuje się standardowe skale oceny, takie jak Skala Connersa, Skala ADHD IV, DIVA 5.0, które pomagają ocenić nasilenie objawów.
- Skale wypełniane są przez pacjenta, rodziców, nauczycieli lub inne osoby z otoczenia pacjenta.
- Testy psychologiczne:
- Testy inteligencji (np. WAIS, WISC) pozwalają ocenić ogólny poziom funkcjonowania intelektualnego.
- Testy uwagi (np. CPT) oceniają zdolność do utrzymania uwagi i koncentracji.
- Testy na obecność zaburzeń współistniejących, jak np. testy na zaburzenia lękowe, depresje, zaburzenia osobowości.
- Konsultacje z innymi specjalistami:
- W niektórych przypadkach konieczne są konsultacje z neurologiem, pedagogiem lub innymi specjalistami.
- W przypadku podejrzenia problemów ze słuchem lub wzrokiem, niezbędne są badania w tym kierunku.
Czas trwania diagnozy:
- Proces diagnostyczny może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy, w zależności od dostępności specjalistów i złożoności przypadku.
- Konieczne jest zebranie informacji z różnych źródeł i przeprowadzenie kilku wizyt.
Kryteria diagnostyczne:
- Diagnoza ADHD opiera się na kryteriach diagnostycznych zawartych w klasyfikacjach ICD-11 i DSM-5.
- Kryteria obejmują objawy nadruchliwości, impulsywności i zaburzeń uwagi, które muszą występować w kilku sferach życia i powodować istotne trudności w funkcjonowaniu.
Ważne informacje:
- Diagnozę ADHD może postawić lekarz psychiatra lub psycholog kliniczny.
- Wczesna diagnoza i leczenie ADHD są kluczowe dla poprawy funkcjonowania pacjenta.
- Zaburzenia ADHD często współwystępują z innymi zaburzeniami psychicznymi, co utrudnia diagnozę.
Jak wspierać dzieci i młodzież?
Ustal jasne zasady – fundament stabilności Dlaczego to ważne?
Dzieci z ADHD potrzebują jasnych i spójnych zasad, które dają im poczucie bezpieczeństwa i przewidywalności.
Sposoby i metody:
Spisz zasady na kartce i umieść je w widocznym miejscu.
Omów zasady z dzieckiem, upewniając się, że je rozumie.
Konsekwentnie egzekwuj zasady, unikając nagłych zmian.
Ustal zasady dotyczące codziennych czynności, takich jak odrabianie lekcji, korzystanie z urządzeń elektronicznych i zachowanie przy stole.
Zasady powinny być ustalone na stałe i konsekwentnie egzekwowane.
Stwórz jasną strukturę codziennych działań i wdróż rytuały.
Struktura i rutyna pomagają dzieciom z ADHD w organizacji czasu i obowiązków.
Stwórz harmonogram dnia, uwzględniając stałe pory wstawania, posiłków, odrabiania lekcji i snu.
Ustal rutynowe czynności, takie jak poranne i wieczorne rytuały.
Przygotuj dziecko na zmiany w harmonogramie, uprzedzając je o nich.
Używaj wizualnych pomocy, takich jak tablice z zadaniami lub kalendarze.
Struktura powinna być stała i przewidywalna.
Wspieraj pozytywne zachowania, buduj jego zdrową pewność siebie
Pozytywne wzmocnienie motywuje dziecko do dobrych zachowań i buduje jego poczucie własnej wartości.
Chwal dziecko za konkretne zachowania, np. „Podoba mi się, jak posprzątałeś swój pokój”.
Stosuj system nagród, np. punkty za dobre zachowanie, które można wymienić na nagrody.
Okazuj dziecku miłość i akceptację bezwarunkowo.
Skupiaj się na mocnych stronach dziecka, a nie tylko na jego słabościach.
Wspieranie pozytywnych wzorców powinno być stałe, konsekwentnie egzekwowane.
Wsparcie innych rodziców i specjalistów może być nieocenione w radzeniu sobie z wyzwaniami związanymi z ADHD.
Dołącz do grupy wsparcia dla rodziców dzieci z ADHD.
Rozmawiaj z psychologiem lub terapeutą, którzy specjalizują się w ADHD.
Korzystaj z pomocy organizacji pozarządowych, które oferują wsparcie dla rodzin z dziećmi z ADHD.
Współpracuj ze szkołą.
Współpraca z nauczycielami i psychologiem szkolnym jest kluczowa dla sukcesu edukacyjnego dziecka.
Regularnie kontaktuj się z nauczycielami, informując ich o potrzebach dziecka.
Uczestnicz w spotkaniach z psychologiem szkolnym, aby omówić postępy dziecka.
Dostosuj wymagania edukacyjne do potrzeb dziecka, np. poprzez indywidualny program nauczania.
